ระบบพิกัด( Coordinate System)

posted on 29 Aug 2010 14:01 by kolwat in Coordinate

ระบบการบอกตำแหน่งหรือพิกัดทางดาราศาสตร์นั้นมีหลายระบบและแต่ละระบบจะมีความสัมพันธ์กับพิกัดอื่น และเกี่ยวข้องกับการบอกพิกัดของตำบลใดๆบนผิวโลกด้วย ในบทนี้จะได้กล่าวถึงพิกัดชนิดต่างๆและปริมาณต่างๆที่เกี่ยวข้อง

เส้นลองจิจูด(เส้นแวง) และแลตติจูด(เส้นรุ้ง) (Longitude and Latitude)

          ระบบพิกัดที่ใช้บอกตำแหน่งของตำบลใดๆบนพื้นผิวโลก บอกด้วยปริมาณพื้นฐาน 2 ปริมาณ คือ ลองจิจูด(longitude, l) และ แลตติจูด(latitude, f) และมีปริมาณที่เกี่ยวข้องอีก 2 ปริมาณ คือ เส้นเมอริเดียน(Meridian) และเส้นศูนย์สูตร(Equator)ของโลก รูปที่ 4.1 .และ ข. แสดงเส้นศูนย์สูตร(Equator) และเส้นเมอริเดียน(Meridian) ของโลก ตามลำดับ

เส้นศูนย์สูตร(Equator)ของโลก คือ ระนาบของวงกลมใหญ่ที่อยู่บนผิวโลก โดยห่างจากขั้วโลกเหนือและขั้วโลกใต้เท่าๆกัน คือ 900 หรือกล่าวง่ายๆว่า เส้นศูนย์สูตรของโลก คือ เส้นที่ผ่าโลกในแนวนอนหรือแนวราบ(Horizontal) ดังรูปที่ 4.1 .เส้นศูนย์สูตรมีได้เส้นเดียว

เส้นเมอริเดียน(Meridian)ของโลก คือ ระนาบของวงกลมใหญ่ที่อยู่บนผิวโลก โดยลากจากขั้วโลกเหนือไปยังขั้วโลกใต้ หรือกล่าวง่ายๆว่า เส้นเมอริเดียนของโลก คือ เส้นที่ผ่าโลกในแนวดิ่งหรือแนว(Vertical) ดังรูปที่ 4.1 .เส้นเมอริเดียนมีได้หลายเส้น

.แสดงเส้นศูนย์สูตร และ . แสดงเส้นเมอริเดียน ของโลก

 

เส้นเมอริเดียนเส้นใดๆจะตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรเสมอ ณ ที่เส้นทั้งสองตัดกัน เนื่องจากเส้นเมอริเดียนมีได้หลายเส้น ดังนั้นจึงมีเส้นเมอริเดียนเส้นหนึ่งถูกกำหนดให้เป็นเส้นหลัก โดยเส้นเมอริเดียนเส้นอื่นๆจะใช้อ้างอิงเส้นหลักนี้ด้วย

            เส้นเมอริเดียนหลัก(Prime Meridian) นี้ถูกกำหนดให้เป็นเส้นที่ลากผ่านตำบล กรีนนิช(Greenwich) ในประเทศอังกฤษ จึงเรียกเส้นเมอริเดียนที่ผ่านตำบลกรีนนิชว่า เส้นเมอริเดียน กรีนนิช (Meridian of Greenwich) หรือ เส้นเมอริเดียนมาตรฐาน(Standard Meridian) เส้น เมอริเดียนเส้นอื่นๆจะอ้างอิงเส้นมาตรฐาน ดังรูปที่ 4.2 ดังนี้

            ลองจิจูด(l)ของตำบลใดๆ หมายถึง ระยะทางเชิงมุมวัดไปตามเส้นศูนย์สูตรของโลก โดยเริ่มจากเส้นเมอริเดียนที่กรีนนิช ถึง เส้นเมอริเดียนของตำบลนั้นๆ มีหน่วยเป็น องศา หรือชั่วโมง กำหนดว่าเส้นเมอริเดียนที่ผ่านกรีนนิชให้นับเป็น ศูนย์(0)องศา โดย

            ตำบลที่อยู่ทางตะวันออกของเส้นเมอริเดียนกรีนนิช จะมีค่าลองจิจูดเป็น 00 ถึง 1800 ตะวันออก หรือ 0 ถึง 1800 E นิยมใช้ค่าเป็นเครื่องหมาย บวก(+)

ตำบลที่อยู่ทางตะวันตกของเส้นเมอริเดียนกรีนนิช จะมีค่าลองจิจูดเป็น 00 ถึง 1800 ตะวันตก หรือ 0 ถึง 1800 W นิยมใช้ค่าเป็นเครื่องหมาย ลบ(-)

เช่น อำเภอเมืองจังหวัดปัตตานี อยู่ที่ ลองจิจูด 101.300 E เป็นต้น

edit @ 29 Aug 2010 14:04:45 by KID_ZAA

edit @ 29 Aug 2010 14:13:17 by KID_ZAA

Comment

Comment:

Tweet

พิกัดภูมิศาสตร์ คือสิ่งที่บอกให้เราทราบถึงตำแหน่งของสถานที่ต่าง ๆ บนผิวโลก โดยยึดตามระบบพิกัดทรงกลม (spherical coordinate system) ชาวบาบิโลเนียเป็นผู้คิดแนวคิดพิกัดภูมิศาสตร์ขึ้น ต่อมาโตเลมี นักปราชญ์ชาวกรีกเป็นผู้ปรับปรุงแนวคิดนี้อีกครั้ง โดยให้หนึ่งวงกลมมีมุม 360 องศา

พิกัดภูมิศาสตร์ในปัจจุบัน ประกอบด้วยสองส่วน คือละติจูด และลองจิจูด ดังจะได้อธิบายต่อไปนี้

ละติจูด คือมุมที่วัดระหว่างจุดใด ๆ กับเส้นศูนย์สูตร มีค่าสูงสุด 90 องศา เส้นที่ลากต่อเชื่อมทุกจุดที่มีละติจูดเท่ากันเราเรียกว่า เส้นขนาน (parallel) เวียนเป็นวงกลมรอบโลก โดยขั้วโลกแต่ละขั้วจะมีค่าละติจูดเป็น 90 องศา เช่น ขั้วโลกเหนือมีละติจูด 90 องศาเหนือ เป็นต้น
ลองจิจูด คือมุมที่วัดระหว่างจุดใด ๆ กับเส้นเมอริเดียนที่ศูนย์ มีค่าสูงสุด 180 องศา ซึ่งพาดผ่านหอดูดาวหลวงกรีนิช สหราชอาณาจักร เส้นที่ลากต่อเชื่อมทุกจุดที่มีลองจิจูดเท่ากันจะเรียกว่า เส้นเมริเดียน (meridian)
เมื่อนำมุมสองมุมข้างต้นของจุดหนึ่ง ๆ มาประกอบเข้าด้วยกันแล้ว ก็จะได้พิกัดภูมิศาสตร์ของจุดนั้น ซึ่งบอกได้ 3 วิธี คือ

1.องศา-ลิปดา เช่น กรุงเทพมหานครตั้งอยู่ที่ละติจูด 13 องศาเหนือ 45 ลิปดา
2.องศา-ลิปดา-พิลิปดา
3.องศาแบบทศนิยม
การแปลงองศาแบบ องศา-ลิปดา-พิลิปดา หรือ องศา-ลิปดา เป็นองศาแบบทศนิยม ทำได้ดังนี้

1.นำพิลิปดาหาร 3600
2.นำลิปดาหาร 60
3.นำผลที่ได้จากข้อ 1 และ 2 บวกกัน แล้วนำไปบวกกับองศา ก็จะได้องศาแบบทศนิยม

#1 By KID_ZAA on 2010-08-29 14:11